آنچه که باید در مورد اساسنامه بدانید!

تلاش برای انتخاباتی سالم 

 بحث اساسنامه جدید از روزی در محافل فوتبال بیشتر رونق گرفت که همراه با تعلیق کامل فدراسیون از حضور در تمامی مجامع داخلی و بین المللی شد.

گروهی با مذاکرات فدراسیون بین المللی فیفا و تربیت بدنی کشور برگزیده شدند که در آن وظیفه تهیه اساسنامه وبرگزاری سالم آنرا بر عهده گرفتند تا دوباره فوتبال به ساحل آرامش برسد. این روزها با توجه به حجم وسیعی از اخبار مبنی بر تهیه اساسنامه و فرستاده شدن آن برای فیفا اما گویی تمامی مسئولین و مدیران فوتبال در بی خبری محض بسر می برند و اطلاع مناسبی از امتیازات و شرح وظایف و نحوه فعالیت ها ندارند. هر چند این نقد بر مجریان امر وارد است که پیش نویس اساسنامه را بایستی در اختیار مطبوعات قرار می دادند تا از نگاه تیزبین اصحاب مطبوعات و کارشناسان خبره بگذرد اما باید اذعان داشت که این مسئله دلیلی جز محدودیت زمانی و فرصت کوتاه فیفا نداشت.

خبرگزاری پارس فوتبال بنا بر رسالتی که بر دوش دارد و اهمیتی که برای نظر خوانندگان و نگاه تیزبین کارشناسان قائل است گزارشی جامع را راجع به این اساسنامه تهیه نموده است که در آن همه سعی بر آن بوده تا دستچین شده ترین اطلاعات و مهمترین نکته های این موضوع مورد بررسی و کنکاش قرار گیرد و اطلاعات لازم در اختیار همگان قرار گیرد.

 فصول اساسنامه اساسنامه قبلی دارای سه فصل و 58 بند بود که در اساسنامه جدید فدراسیون به هشت فصل و 82 ماده رسیده است. در فصل اول که شامل سه ماده می شود موارد «عمومی» آمده است. در فصل دوم به «اهداف و وظایف» فدراسیون که شامل هشت ماده است، اشاره شده است. در این فصل علاوه بر وظایف مواردی مربوط به قوانین بازی، تعهد اعضا و گسترش روابط دوستانه ذکر شده است. در فصل سوم که دارای نه ماده است مواردی از قبیل عضویت، حقوق، تعهدات، تعلیق، اخراج، استعفای اعضا، اساسنامه باشگاه ها و هیئت های استانی و صنفی ذکر شده است.

 فصل چهارم نیز دارای یک ماده است که مربوط به اعضای افتخاری مجمع می باشد. اما وسیع ترین بخش اساسنامه جدید فدراسیون فوتبال فصل پنجم اساسنامه است که در این فصل 46 ماده وجود دارد و مواردی از قبیل ارکان فدراسیون، مجمع عمومی و فوق العاده، اعضای مجمع، هیئت رییسه و وظایف آن، نامزدهای پست ریاست و هیئت رییسه، کمیته های مختلف و سازمان اداری فدراسیون را شامل می شود.

در فصل ششم که دارای پنج ماده است مسائل مادی و درآمد و هزینه های فدراسیون آمده است، در فصل هفتم به مسابقات و حقوق فدراسیون اشاره شده و شامل هفت ماده می باشد و فصل هشتم نیز که دارای سه ماده است به مسائل پیش بینی نشده و سایر موارد پرداخته شده است.

 قوی ترین اساسنامه

 مجموعه ای که برای فدراسیون فوتبال تهیه شده است را یکی از قوی ترین و بهترین اساسنامه های تهیه شده می دانند، کیومرث هاشمی، سخنگوی کمیته شش نفره و معاون رییس تربیت بدنی در این باره می گوید: « تجربه انتخابی شدن فدراسیونهای ورزشی، از جمله فدراسیون فوتبال به هفت سال قبل باز می گردد. بر این اساس دو اساسنامه تیپ برای انتخابی شدن داشتیم. با توجه به نقاط ضعفی که در این اساسنامه وجود داشت و با توجه به اینکه فوتبال نسبت به سایر رشته ها از گستردگی خاصی برخوردار است و بیشتر فعالیتها در بخش باشگاهی است، بر این اساس که چنین تجربه ای را کسب کرده بودیم و ایرادهایی هم بر ان اساسنامه وارد شده بود و مطالعاتی که هم بر روی اساسنامه های کشورهای دیگر صورت گرفت و با توجه به مسائل و مشکلات خاص فوتبال ما، تمام مواردی را که نیازست و ابهاماتی که معمولاً وجود دارد و برداشت های متفاوتی بعضاً در آن صورت می گیرد، ما همه اینها را در نظر گرفتیم و سعی نمودیم در این اساسنامه بیاوریم. واقعاً جامع است و اگر زمانی بر فرض مثال به کمیته ای خاص اشاره کردیم تمامی وظایفش را تعریف نمودیم و خیلی کامل و شفاف دیده شده است.»

 اما محسن صفایی فراهانی که گفته می شود اکثر بار تهیه اساسنامه بر دوش وی بوده است راجع به آن اینگونه اظهارنظر می کند: « تمام تلاشمان این بود که اساسنامه از چندین وجه دارای قابلیت های لازم باشد، اول اینکه استقلال مجموعه ای که طبق این اساسنامه می خواهد شکل بگیرد حفظ گردد، دوم اینکه اعضای مجمع عمومی که این اساسنامه در اختیارشان قرار می گیرد منحصر به یک گروه و تیم خاص نباشند، افرادی هم که در این مجمع شرکت می کنند تا آنجایی که امکان دارد از کانال های ویژه نتوانند در انتخابشان دخالت کنند یعنی انتخاب این افراد بگونه ای نباشد که آنها در کنار هم چیده شوند. سعی شده که تلاش سازماندهی شده ای صورت نپذیرد بدین معنی که نحوه اعضا بگونه ای باشد که افراد نتوانند تحت تاثیر قرار بدهند.»

 حسن غفاری عضو دیگر کمیته هم معتقد است:« بنظر من از بهترین اساسنامه هایی است که برای فدراسیون های فوتبال تهیه شده است، بدون ایراد نمی تواند باشد،هیچ اساسنامه ای بدون ایراد نیست و به همین دلیل هر چند سال یکبار حتی اساسنامه خود فیفا هم بازنگری می شود و موادی به آن اضافه یا از آن کم می شود. اما این بهترین اساسنامه ای است که در ایران برای فدراسیون فوتبال تهیه شده است. بدلیل آنکه 99 درصد با اساسنامه فیفا مطابقت دارد و اساسنامه فیفا هم بدلیل بازنگری های متعددی که شده، اشکالات و ایراداتی که رفع شده یکی از بهترین اساسنامه هاست.»

 ترکیب مجمع در همه حال انتخاباتی که برگزار می شد بصورتی بپایان می رسید که در نهایت گروهی که قدرت بیشتری داشت و از قبل با لابی های فراوان برای انتخاب رییس فعالیت می کرد به پیروزی می رسید اما گفته می شود در این مورد بازنگری اساسی صورت گرفته و سعی بر آن شده که این ترکیب توازن و تعادل مناسبی داشته باشد. صفایی در این رابطه تاکید دارد: «در مجمع فدراسیون 14نفر از لیگ برتر و 6 تا از لیگ دسته اول می آیند، 2 تیم فوتسال، 2 تا از باشگاه های بانوان، 2 نفر از مربیان که اینگونه پیش بینی شده تیم های قهرمان جام حذفی و لیگ برتر که انتخاب دست جریان خاصی نباشد، 2 بازیکن که یکی آقای گل و دیگری کاپیتان تیم ملی، 30 نفر از روسای هیئت و 2 داور که در ارزیابی کنفدراسیون از داوری ایران بهترین داور و کمک داور بهترین نمره را آورده باشند. این افراد طوری انتخاب شده اند که مثلاً سرنوشت آرا در دست هیئت ها نباشد و 30 در مقابل 30 قرار بوجود آید»

هاشمی نیز با تایید این پراکندگی به نکته های جالبی اشاره می کند: « اتفاقاً این را هم لحاظ کردیم و سعی نمودیم ترکیب مجمع بصورتی باشد که تعادل در گروه های دخیل وجود داشته باشد. مثلاً از گروه هایی که می تواند نقش داشته باشند باشگاه ها، هیئت ها، داوران و بازیکنان هستند، سعی کردیم در این اساسنامه توازنی برقرار شود مشکلی بوجود نیاید.البته طبیعی است که در هر انتخاباتی، رقابت نیز وجود داشته باشد و لابی هایی صورت گیرد و گروه هایی از اشخاص خاصی حمایت می کند. اما ما فکرمی کنیم افرادی که نه تنها برای رییس فدراسیون بلکه برای هیئت رییسه انتخاب می شوند واقعاً اگر از این فبلتر رد شوند و انتخاب گردند قطعاً این صلاحیت را دارند که فوتبال کشور را مدیریت نمایند.»

غفاری در مورد مشکلات آرا در دوره های گذشته میگوید: « بدلیل اینکه در مجمع قبلی از 43 نفر 30 تا رییس هیئت بودند و وقتی آنها شب قبل یکجا جمع می شدند و تصمیم می گرفتند که فردا فلانی رییس فدراسیون شود  13 نفر دیگر رایشان بی معنی بود اما الان آن اکثریت مطلق دست هیچ جناحی نیست.»

غلامرضا بهروان، بازرس فدراسیون فوتبال و رییس هیئت فوتبال مازندران در اینباره معتقدست: «این خودش یک بحث مفصل دارد، ببینید در فوتبال بانوان چگونه نمایندگانش انتخاب می شوند، فوتسال ایران که از فوتبال خیلی بالاترست چه جایگاهی دارد و دو نفر خیلی کم است، ما یکی از منظم ترین و بهترین لیگ های فوتسال آسیا را داریم و در درجه بعدی هفت دوره پیاپی قهرمان شده ایم و یکی از تیم های مطرح دنیا هستیم.»

 رضاییان مدیرعامل فولاد خوزستان هم اعلام می کند: «بزرگترین نقطه ضعف مجامع قبلی ما در این بود که خیلی راحت همه قدرت دست اکثریتی بود که متاسفانه خیلی هم سهمی در فوتبال نداشتند و اگر به کشور ترکیه نگاهی بیندازید از مجموع 150 نفر که عضو مجمع فدراسیونشان هستند 105 عضو متعلق به باشگاه ها هستند که بهرحال نقش پررنگی دارند. در فوتبال ما هرچند این نقش پر رنگ نشده اما بهرحال توانسته جلوی هیئت ها که خیلی هم قوی و موثر بوده اند را بگیرد.»

 هیئت رییسه متفاوت یکی از ویژگی های هیئت رییسه آینده فدراسیون فوتبال مربوط به میزان تاثرگذاری و حوزه فعالیتها و اختیاراتی است که برایش تعریف شده است. در ورزش ایران رسم بر این بوده است که هیئت رییسه همیشه پرده نشین باشند و همه امور و فعالیت بدست یکنفر بیفتد و او همه کارها را انجام دهد و در مقابل همه چیز بایستد و یا خودسرانه به حرکتش ادامه دهد، اما در اساسنامه جدید هیئت رییسه بعنوان همه کاره فوتبال معرفی می شود و رییس فدراسیون تنها مجری مصوبات آن خواهد شد.

هاشمی در این رابطه یادآور شد: «در سطح کلان بالاترین مرجع تصمیم گیرنده در فوتبال کشور مجمع است. در سطح پایین تر، هیئت رییسه فدراسیون تصمیم گیرنده است، برنامه ریزی می کند و نسبت به مسائل مربوط گمانه زنی می نماید، خود رییس فدراسیون هم یکی از اعضای هیئت رییسه است. هیئت رییسه بسیار فعال خواهد بود و نقش بسیار پررنگی خواهد داشت»

رضاییان با ابراز خرسندی از تصمیمات این چنینی گفت: « ساختار و تشکیلات هر چقدر قویتر باشد بهتر می تواند برنامه ها را هدایت کند و بازتاب مثبتی داشته باشد. من فکر می کنم با وجود یک ساختار قوی است که جلوی هرگونه اظهارنظر و یا اعمال سلیقه ها را می توان گرفت. هر چقدر این چارچوب مستحکم تر باشد جلوی نوسانات و تنش ها را می گیرد. حالا ممکن است تصمیمات غلطی هم گرفته شود چون کار جمعی است برای آن راهکار وجود دارد.»

صفایی فراهانی نیز در رابطه با این نکته حساس و اساسی هم متذکر شد: «برای اولین بار فدراسیون دارای هیئت رییسه مسئول شد که بالاترین رده تصمیم گیری فدراسیون هیئت رییسه خواهد بود نه رییس فدراسیون، این مورد همانند فیفا و کنفدراسیون رفتار می شود، الان در کنفدراسیون بالاترین رده آنجا رییس کنفدراسیون نیست بلکه هیئت رییسه آنجا همه کاره است و آنها هستند که تصمیم می گیرند و رییس فیفا نقش مدیرعامل را دارد، همین کار را ما در اساسنامه فدراسیون فوتبال کردیم و یک هیئت رییسه نه نفره که همه آنها انتخابی خواهند بود را تشکیل خواهیم داد. همه آنها بایستی توسط مجمع انتخاب شوند، همه باید دارای سابقه مدیریتی ، مدرک لیسانس به بالا داشته و بیش از پنج نفر از اعضای مجمع آنها را غیر مستقیم تایید کرده باشند که با فرمی که قبلاً در اختیارشان قرار گرفته انتخاب کنند که عملاً آنها بر بالاترین هرم فدراسیون قرار گیرد. برای آنها وظایفی تعیین شده، اختیارات و وظایف رییس فدراسیون در اساسانامه تعیین شده است، دبیرکل بوسله رییس به هیئت رییسه پیشنهاد می شود و هیئت رییسه دبیرکل را انتخاب می کند، تمام مسئولیتهای اجرایی داخل فدراسیون بعهده دبیرکل خواهد بود، وظایف کمیته ها همه در اساسنامه وجود دارد که برای مثال کمیته تیم های ملی در اساسنامه آمد و خیلی مسائل دیگر که دیده شده است. اساسانامه بدین شکل نوشته شد که دیگر یک فرد نمی تواند عنان کار را دست گیرد و هر کاری که می خواهد را به انجام برساند»

 اما غفاری که گویی نمی خواهد اطلاعات تازه ای از آنرا در اختیارمان بگذارد می گوید: « اعضای هیئت رییسه قرارست نه نفر باشند و قرارست شرح وظایف مشخصی داشته و هر کدامشان دارای توانایی های خاصی باشند، مثل درجه تحصیلات، شرایط سنی، سابقه مدیریتی که دیگر یکسری افراد کم اطلاع وارد نشوند.»

 ترکیب هیئت رییسه

اگر قرار باشد که هیئت رییسه تمام بار مسئولیت ها را بدوش بکشند چگونه انتخاب خواهند شد؟ اولین مسئله اینست که آنها باید تایید ضمنی پنج نفر از اعضای مجمع را داشته باشند تا بتوانند بر اساس آن فعالیت کنند. هاشمی در رابطه با ترکیب هیئت رییسه می گوید: « هیئت رییسه شامل رییس و سه نواب رییس می باشد که نایب رییس اول نقش قائم مقام و جانشین را دارد، نایب رییس دوم نقش رییس سازمان لیگ را بر عهده می گیرد و نایب رییس سوم هم بعنوان نایب رییس بانوان نامیده می شود. یک عضو نماینده مدیرعاملان باشگاه هاست، عضو دیگر نماینده هیئت هاست و سه نفر دیگر هم باید سابقه بالایی در مدیریت داشته باشند. مجموع نفرات هیئت رییسه نه نفر هستند که این نه نفر با توجه به شرح وظایفی که در اساسنامه تعریف شده است انجام وظیفه خواهند کرد. این هیئت رییسه هشت بار در طول سال تشکیل جلسه می دهدو رییس هم اجرا می کند، اما مجری فدراسیون قسمت ادارای است که توسط دبیرکل اجرا می گردد.»

 وظایف و اختیارات هیئت رییسه جدید چیست؟

 اما نکته اینجاست که مگر هیئت رییسه جدید چه فعالیت هایی در دستور کار دارند؟ سخنگوی کمیته شش نفره در این رابطه اینگونه اظهارنظر می کند: «در هیئت رییسه نظارت بر حسن انجام کار کمیته های مختلف که در فدراسیون تشکیل می شود و حتی افرادی که بر این کمیته ها گمارده می شود با پیشنهاد رییس فدراسیون مورد تصویب قرار گیرد، دبیرکل را رییس پیشنهاد می دهد و هیئت رییسه تایید می کند یا تصویب آیین نامه ها و دستورالعمل های مختلف که در اینجا باید گفت آیین نامه های زیادی را ما پیش بینی نمودیم که هیئت رییسه باید بررسی کند و مورد تصویب قرار دهد، هیئت رییسه می تواند بخشی از وظایفش را به سایر ارکان فدراسیون تفویض کند و اعضای رکن قضایی مربوطبه کمیته انضباطی و کمیته استیناف که هیئت رییسه باید برگزیند.»

اختیارات مجمع

 مجمع سالیانه فدراسیون که هر سال با 74 عضو تشکیل می شود می تواند برنامه و بودجه سالیانه را در هر سال به تصویب برساند. می تواند برخی از اختیارات را به هیئت رییسه واگذار نماید و یا حتی محدود هم کند که در مجمع مورد تصویب قرار می گیرد. مجمع می تواند عضوی را استیضاح، توبیخ و اخراج نماید و همچنین تصمیم گیری راجع به تعداد تیم های لیگ در رده های مختلف از دیگر موارد وظایف و اختیارات مجمع می باشد.

 ماجرای رییس مجمع

 نکته مهم انتخاب رییس مجمع است که هنوز ابهامات زیادی بر ان صورت گرفته است هر چند بنظرمی رسد مسئله مهمی برای فوتبال نباشد. هاشمی راجع به آن می گوید: « می دانید که در کشور ما فوتبال در باشگاه ها و زیر ساخت ها بصورت دولتی اداره می شود و سازمان نقش پر رنگی در این مسائل دارد بنابراین در اینجا نقش سازمان بسیار پررنگ است و اگر رییس مجمع، رییس تربیت بدنی باشد زیبنده تر خواهد بود.» این سخن چنین مفهومی دارد که بر خلاف تمام اخبار منتشر شده قطعاً مهندس علی آبادی برای این منظور انتخاب نشده است، صفایی در این رابطه معتقد است: «انتخابش بعهده مجمع است و هیچ چیز از پیش تعیین شده نیست»

 مشکلی هست؟

 اما نگاشته شدن اساسنامه بحث های فراوانی را بوجود آورده است که برخی نسبت به آن سئوالات جدی وارد دانسته اند، مدیرعامل فولاد می گوید: « من تابحال اساسنامه را ندیدم و چیزی هم راجع به آن نشنیدم. شاید جزو اسناد طبقه بندی شده بوده که کسی آنرا ندیده است! بنظرم می رسد چون می خواهیم یک کار جامع و کامل انجام دهیم باید پیش نویس تهیه شده در اختیار همه قرار داده می شد، نه اینکه بخواهند چیزی را کم و زیاد کنند، پیشنهاداتشان را بگویند، اگر احساس می کنند کمکی می توانند بکنند، اگر می فرستادند بد نبود. آنوقت همه دخیل بودند و اگر کسی هم جواب نمی داد، نمی توانست مدعی شود که مشکلی وجود دارد. البته دلیلش اینست که وقت هم نداشتند.» غلامرضا بهروان در اینباره می گوید: « البته من از اساسنامه اطلاع دارم، اما اگر منظور شما هیئت هاست، هیچکس آنرا ندیده است. اساسنامه الان حالت پیشنهادی دارد و باید مصوب شود و دلیل دیگری برای مخفی شدن ندارد. این اساسنامه در اختیار تربیت بدنی است و حتی ترجمه شده و به فیفا نیز فرستاده شده است .موضوعی که در مورد این اساسنامه وجود دارد اینست که آنها باید برای آن یک ساختارسازی و فرهنگسازی مناسبی صورت می دادند، به این دلیل که اگر بخواهم من نوعی رای بدهم، برای فوتبال مملکتم شرکت می کنم و افرادی اگر بخواهند محدود فکرکنند و مثلاً همه چیز را محدود به باشگاه خود کند، فوتبال ضربه پذیر خواهد شد. من یک سئوال دارم، چرا این اساسنامه را برای رسانه ها نمی فرستند تا نقدش کنند؟ موضوع اینست که اساسنامه به بوته نقد گذاشته نشده، یک عده ای آمدند و نشستند که سه نفر منافع سازمان تربیت بدنی را تامین می کردند. خیلی جالب است که آقای علی آبادی در ساری اعلام می کند که من یکی از کارهای بزرگی که می خواهم انجام دهم اینست که ورزش را از دست دولت و سازمان تربیت بدنی نجات دهم، پس چرا از این طرف اصرار دارد که من حتماً سه نماینده در کمیته داشته باشم؟ این یک تضاد و تناقض است و هاشمی، رغبتی و انصاریفرد فقط از مواضع سازمان دفاع می کردند، بنابراین اساسنامه در یک حالت کشمکش قرار داشته و دارد. خیلی از هیئت ها هستند که از مسئله دورند. اگر یکی از اعضای هیئت رییسه از هیئت های فوتبال است نکته مثبتی است اما از آن سو اطلاع رسانی خوبی صورت نمی گیرد.» هاشمی در این رابطه معتقدست: « ما تا جایی که امکان داشت تمام سعی مان را نمودیم که از کمترین نقص برخوردار باشد، شاید ایراداتی به این اساسنامه وارد باشد و اگر در بستر کار قرار گیرد خودش را نشان بدهد که طبیعیست، ولی تمام سعی بر این بوده که ابهامی در این اساسانامه وجود داشته باشد را از بین ببریم. ممکن است تفسیرهای مختلفی هم باشد ولی با توجه به جمیع جهات این اساسنامه کامل تهیه شده و این اختیار هم طبق اساسنامه به مجمع داده شده که اگر نیازی به بازنگری باشد اصلاحات صورت پذیرد.»

کمیته شش نفره، پایان!

 موضوع اینست که کمیته شش نفره حق رای دارند یا خیر و تا چه زمانی به فعالیت هایشان ادامه می دهند، غفاری در این رابطه می گوید که حق رای ندارند و پس از پایان انتخابات و تایید صحت آن به فیفا و اعلام نتایج کارشان تمام است.