نسل جدید نیمکت نشینان

یک نیمکت رویایی از ستارگان ایرانی

فوتبال ایران نسل جدیدی از مربیان وطنی را شاهدند که پس از افتخارات فراوان برای مملکت در زمان بازیگری و کسب تجارب گرانبها از سخت ترین و بهترین دوران ورزشی ایران، حالا به نیمکت داغ کادرفنی رسیده اند که فشار و تنشی صد چندان را به افراد وارد می کند. انتقال داشته ها و هدایت بازیکنان خود هنری است که هر کس از آن بهره ای نبرده است و تنها در سایه تجربه، ارتباط و تلاش برای نزدیک شدن به روح و روان بازیکنان است که می توان در این عرصه موفق بود. نسل جدید مربیان ایرانی تلفیقی از بازیکنان دهه پایانی شصت و دهه هفتاد است، زمانی میان استحاله فرهنگی در جامعه که خواسته ها و نگاه ها با تغییرات بسیاری همراه بود و این مهم در میان فوتبالیست ها نیز بسار عیان است. اکثر بازیکنان «شصتی» از جریان فوتبال خارج شده اند و کمتر وارد وادی مربیگری شده اند، برای نمونه می توان به مرتضی کرمانی مقدم، شاهرخ بیانی، مجتبی محرمی، شاهین بیانی، رضا دلیخون، بهزاد غلامپور و خیلی های دیگر اشاره نمود که بنا به تغییر خواسته های جامعه و نیز شرایطی که برایشان مهیا نگردید، عطای بودن را به لقایش بخشیدند و شغلی دیگر اختیار نمودند، نسلی طلایی که بنا به مقتضیات زمانه، عدم توجه فدراسیون و از همه مهمتر نبود الگوی فنی مناسب از اذهان پاک شدند و نامی از آنها بر روی نیمکت ها بجا نماند. نسل دهه «هفتادی ها» که اکثراً لژیونرها ایرانی هستند بدلیل تماس با مربیان بزرگ، آموزش صحیح، لمس مستقیم سطح عالی فوتبال حرفه ای، روحیه برتری خواهی، اندیشه و تفکر هدایت شده در جهت حرفه ای و آشنا بودن با الفبای توسعه بدرستی شخصیت مستقلی در این فوتبال یافته اند که برنامه ریزی و کسب تجربه به آنها کمک های شایانی خواهد نمود.

 اما خارج از همه این بحث ها که در حوصله این نوشتار نمی گنجد، نسل جدید مربیان ایرانی است که باید موشکافی مناسبی بر آنان صورت گیرد و در دسته بندی های خاص قرار گیرند. از لحاظ طبقه بندی تفکرات و کارکردها این نسل، آنان را می توان در سه دسته تعریف نمود و بر آن اظهارنظر کرد:

دسته اول: علم آموزی

این گروه کسانی هستند که به اهمیت علم و آگاهی واقفند و برای مسلح نمودن خود به آن تلاش های فراوانی نموده اند. این نسل حضور پرشوری در کلاس های درجه C، Bو A داشته اند و در کلاس های توجیهی و تکمیلی نیز بسیار پر جنب و جوش و فعال شرکت نموده اند. در حقیقت آنها در همه حال در فکر «اثبات» خود هستند و با روش های خود می خواهند ثابت کنند که باید بر روی نام آنان فکر شود و گزینه در دسترس تری نسبت به خیلی از گزینه های خارجی مو بور می باشند. آنچه که این نسل از آن درد می کشد ندیدن های دوران بازیگریست و این مهم برای شهرستانی ها که به تیم شهرشان متعهد بوده اند بیشتر نمایان ترست، بازیکنانی که به جرم شهرستانی بودن از تیم ملی خط می خوردند و بازی های درخشانشان در کمتر تلویزیونی نشان داده شد و در حالیکه از خیلی از بازیکنان تهرانی بهتر عمل می کردند اما هرگز برای پوشیدن لباس سپید دعوت نشدند. این نسل در حال حاضر نیز همانگونه مظلوم واقع شده و اصلاً به چشم کسی نمی آیند، مربیانی که باید همینطور خود را با ثبات حفظ کنند تا شانس در خانه آنها را بزند و سهمی در موفقیت های کشورشان داشته باشند. از این نسل می توان به نادر دست نشان، ناصر محمدخانی، مجید نامجومطلق، صمد مرفاوی و صادق ورمرزیار نام برد که در فوتبال کشور مشغول به فعالیت هستند.

دسته دوم: رابطه داران

این بازیکنان بر اساس روابط و ارتباط هایی که حفظ کرده اند به فوتبال ایران معرفی شدند و از نزدیک شدن دیگران به خود کمال بهره برداری را نموده اند. نسلی که به اعتبار دیگران و بر اساس سفارش های صورت گرفته ره صدساله را یک شبه طی نموده اند و سابقه روشن و کارنامه قابل بحثی در فوتبال ایران ندارند. هرچند همه افراد این گروه از لحاظ شخصیتی انسان هایی محترم نشان داده اند اما شما هم حتماً قبول دارید که صرف این مطلب نشان دهنده همه چیز نخواهد بود. آنچه که بر این نسل وارد است عدم شرکت در کلاس ها و دوره های مختلف مربیگری است که سابقه آنان را با پرسش ها فراوانی روبرو می کند، مربیانی که بر اساس موج به فوتبال کشور معرفی می شوند و ابتدا بنام دستیار و سپس مراحل بعدی در دستور کار قرار می گیرد. نکته جالب در این دسته اینست که بدلیل ارتباط نزدیک با گروه های پشت پرده، به پست های مهم در تیم های مهمتر می رسند و اصلاً سلسله مراتب لازم برای تجربه اندوزی و کسب اعتبار در آنان رعایت نمی گردد. یکی از مواردی که فوتبال ایران را آزار می دهد جایگزینی «روابط» بجای «ضوابط» است که بدلیل این رویکرد هر کسی به مقام لازمش نمی رسد و آنها که دلسوزترند کنار می روند و فشارها و توصیه ها موجب می گردد افراد جدید جای قبلی ها را بگیرند. برای نمونه می توان از دو چهره مطرح در این زمینه نام برد، یکی افشین پیروانی که ناگهان برای کادرفنی تیم ملی انتخاب شد و دیگری حمید استیلی که حتی گفته می شود سرمربی فصل بعدی پرسپولیس است. همانطور که مشاهده می شود این دسته به پست هایی دست می یابند که رسیدن به آن اعتباری لازم و تجربه ای گرانبها را می خواهد و آنها بدون توجه به این مقوله در بطن کار قرار می گیرند.

دسته سوم: همراه با علم روز

این دسته از مربیان متعلق به طیف جدید و مطرح فوتبال ایران هستند که باید توجهی جدی تری به آنان داشت و فرصت بیشتری را در اختیارشان قرار داد. تازه واردانی که هر چند هیچ سابقه ای در عرصه مربیگری ندارند و همانند دسته دوم دوره خاصی را نیاموخته اند اما به مدد بازی در بالاترین سطح فوتبال، اعتبار و تجربیاتی که در سال های «لژیونری» یافته اند به مرز پختگی و سنجیدگی نزدیک شده اند. نکته امیدوارکننده در این دسته به کار کردن با مربیان بزرگ و کارآزموده ای بر می گردد که خود از پیشرفته ترین و بهترین کلاس های آموزشی است. آنها در همه آن دوران ها نحوه برخورد، تمرینات روزانه، سیستم مدیریتی، تغذیه، کادر پزشکی، هماهنگی کادر فنی، تاکتیک ها، بالا بردن تکنیک های فردی و از همه مهمتر فلسفه فوتبال و برتری خواهی را آموخته اند و با بیشترین خاطرات و تجارب از شرایط بازی و نحوه جایگیری به مرحله بالایی از مربیگری رسیده اند. تازه واردانی که تاثیر عمیق بر فوتبالیست های حاضر کشور دارند و فوتبالیست ها حرف شنوی خوبی از آنها خواهند داشت. از این دسته می توان به علی دایی و خداداد عزیزی اشاره کرد که همراه با هم مسئولیت پذیرفته اند و در لیگ برتر امسال بعنوان سرمربی تیمشان برگزیده شده اند و نکته جالب قرارگیری این دسته در تیم هایشان است، در هر دو مورد سرمربی اخراج و آنها به سمت فوق رسیدند و هر دو بصورت نسبی توانسته اند در اولین گام  داشته های خود را به رخ منتقدین بکشند.

چه می شود؟

آنچه که مهم خواهد بود و باید آنرا جدی گرفت حضور افراد بیشتری در این چرخه ظرف چهار سال آبنده خواهد بود، بازیکنان بزرگی چون وحید هاشمیان، مهدی مهدوی کیا و رحمان رضایی به این وادی گام خواهند گذاشت و بسیار بر اعتبار و وجهه لیگ خواهند افزود و می توان امیدوار بود که نسل جدید مربیان ایرانی در هر سه دسته می توانند کارهای بزرگی در فوتبال ایران رقم زنند و در جهت افزایش روحیه کار جمعی، زیباتر شدن فوتبال و از همه مهمتر رسیدن به اقتخارات افزون تلاش کنند و البته نمی توان نسبت به این مقولات بی تفاوت بود. هر سه دسته نسل جدید مربیان ایرانی دارای خصایص و ویژگی های شخصیتی و اندیشه ای نو و تازه هستند، نسلی که هر روز فوتبال روز جهان را در تلویزین می بیند و بر آن بحث می کنند، نسلی که کار با اینترنت و فیلم های آموزشی را آموخته و به آخرین دستاوردهای عرصه مربیگری دست می یابند. آینده فوتبال ایران با اندیشه های بزرگ بیمه خواهد شد و چه بهتر که نسل جدید مربیان ایرانی از آن بهره مند باشند، بازیکنانی که تا دیروز در کنار هم برای وطن می جنگیدند و امروز مجبورند در کنار هم و با هم بجنگند، جنگ تفکرات و اندیشه ها، جنگ برتری و نبرد دوستان قدیمی که در لوای کری های همیشگی پر از نکته های قابل بحث و جدید برای فوتبال است. آیا این نسل رها می شود؟

چه باید بشود؟

هر چه باشد نباید نحوه حضور و چگونگی وجود آنان در فوتبال ایران مهم باشد. آنها به هر دلیل مربی شده اند و از این به بعدش باید برای ما اهمیت داشته باشد، جز در زمان صفایی فراهانی ما شاهد برگزاری منظم کلاس های آموزشی در فوتبال کشور نبوده ایم. هیچگاه نتوانسته ایم آنان را به فوتبال روز دنیا بصورت هدفمند و برنامه ریزی شده پیوند دهیم و برای آنان بستری مناسب فراهم آوریم. فوتبال ایران و نیمکت های داغ مربیگری محتاج دیدگاه های نوآور و به روز است، اندیشه ای که برای این سرمایه ها ارزش قائل است و برنامه ریزی مناسبی جهت مسلح نمودن آن به دانس روز انجام می دهد. آنچه که باید برای رییس فدراسیون بعدی فوتبال ایران مهم باشد بسترسازی لازم برای نسل جدید مربیان است، نسلی که به درک درستی از فوتبال رسیده است و تمام سعی خود را برای فرار از سیستم های منسوخ «علی اصغری» بکار می گیرد. فلسفه فوتبال هلند با چنین شعاری به جلو حرکت می کند:«ما اگر می خواهیم پیشرفت کنیم و بگوییم نمی شود، همیشه درجا می زنیم. ما باید الگو انتخاب کنیم» آنها شعار کلی برای فوتبالشان تعریف کرده اند و برای آن پاسخ می یابند، «یک مربی چه سئوالاتی باید از خود کند؟ آیا آنها فوتبال بازی می کنند؟ سطح یادگیریشان از فوتبال چقدر است؟ آنها چقدر از بازیشان لذت می برند؟» و بر اساس آن به دسته بندی مربیانشان می پردازند، کلاس های مربیگری برای مربیان جوان از اولویت های کاریشان است و در جمع بندی آن به این نتیجه می رسند «تصویر بزرگی که آنان از فوتبال دارند چیست؟» متاسفانه در فوتبال ما هنوز سبک وجود ندارد و علتش را می توان به عدم تفکر و اندیشه در سیستم مدیریتی فوتبالمان ربط داد، ما هنوز با خودمان مشکل داریم که پیرو چه راه و روشی هستیم و برای همین مربیان جوانمان در تناقض های آشکاری گرفتار آمده اند. بار بزرگی بر دوش فدراسیون جدید خواهد بود که تحمل آن از دست هر شخصی ساخته نیست، این مربیان محتاج علم آموزی و توجه هستند و فقط می توان به انتظار نشست و شاهد بود که آیا آنان به خواسته هایشان برای بیشتر دانستن و فرا گرفتن دست خواهند یافت یا نه. بدقت عملکرد این نسل جدید را زیر نظر خواهیم داشت و بکمکشان می رویم.