خشونت ممنوع
سعيد بندري
تراژدی تازهای فوتبال ايتاليا را تحت تاثير قرار داد. يک مامور پليس در جريان دربی کاتانا - پالرمو به قتل رسيد و پليس بیدرنگ تحقيقات خود را برای شناسايی عاملان اين جنايت آغاز کرد. در پی اين حادثه، لوکا پانکالی - رئیس موقت کمیته فوتبال ایتالیا اعلام کرد: "ما در وضعیت بسیار خطرناکی قرار داریم و باید از داوران و فوتبال کشورمان دفاع کنیم. ما امروز برای سختگیری بیشتر در مورد این مسائل آمادهایم و اگر لازم باشد تمام مسابقات فوتبال کشور - از جمله سری آ - را به حالت تعلیق درخواهیم آورد. به خاطر اینکه تحمل این خشونت دیگر غیر ممکن است!" این خشونت در فوتبال میتوانست نامزدی ایتالیا برای میزبانی بازیهای یورو 2012 را به خطر بیندازد. به همین دلیل اظهارات پانکالی به سرعت از سوی جیانی پتروچی - رئیس کمیته المپیک ایتالیا -حمایت شد و چندی بعد فوتبال در سرزمین چکمهای به حال تعلیق درآمد. به نظر میرسد محرومیت سنگین تیم فاینورد توسط یوفا برای رفتار زننده هوادارانشان در جام یوفا نیز از دلایل اخذ این تصمیم بزرگ باشد. شاید امکان برگزاری برخی بازیها وجود داشت. ولی به هر حال تعلیق فوتبال کمترین کاری بود که آنها میبایست برای احترام به روح سربازرس "فیلیپو راچیتی" انجام میدادند.
این حادثه دلخراش حامل یک پیام دلهرهآور است که مثلا بعد از بازی یک تیم کوچک و در خیابانها چه اتفاقاتی ممکن است رخ دهد. خشونت تمام فوتبال را دربر گرفته. هم در زمین، هم در سکوها، و هم در بیرون ورزشگاهها! حقیقت غم انگیز پس از دربی کاتانا ثابت کرد که خشونت پدیده ریشهداری در فوتبال ایتالیاست. هفته بعد هیچ مسابقهای انجام نشد و حتی دیدار دوستانه آتزوری در مقابل رومانی نیز لغو شد. اما آیا این واقعا باعث تغییر چیزی خواهد شد؟
این اولین بار نیست که مسابقات سری آ با وفقه مواجه می شود. درست 11 سال پیش و در فوریه 1995 چنین اتفاق هولناکی رخ داد. "وینچنزو اسپانیولو" هوادار تیم جنوا با ضربات چاقوی یک هوادار جوان میلان در خارج از استادیوم "ماراسی" جان خود را از دست داد... و یا داستان "آرمانو لیکورسی" 40 ساله - یکی از مسئولین تیم "سن مارتینزه" - که به هنگام زد و خورد بازیکنان و هواداران پس از بازی تیمش مقابل "کانسلزه"، در حال جدا کردن آنها از یکدیگر و با برخورد شیئی به سرش کشته شد. یک روز پس از مرگ لیکورسی، در حادثه دیگری و در سریD یک کمک داور در جنوب ایتالیا در پی پرتاب اشیائی از سوی تماشاگران نقش بر زمین شد. مسابقه نیمه کاره رها شد و پزشکان نیز 12 بخیه برای زخم او در نظر گرفتند! این اتفاقات از گسترش خشونت در میان بازیکنان، کارکنان باشگاهها و حتی داوران خبر میداد. خشونتی که حتی ممکن است با نگاهی به روزنامههای دوشنبه بعد از یک دربی، به خود شما نیز منتقل شود! آمار کنونی نشان میدهد که تعداد مسابقاتی که در فضای ناامن انجام شده نسبت به فصل قبل رشد قابل توجه A را داشته (از 211 مسابقه به 298) در حالی که تعداد افرادی که صدمه جدی دیدهاند کاهش 7 درصدی داشته و به 55 نفر رسیده که باز هم عدد بزرگی برای این مساله محسوب میشود. تعداد ماموران پلیس که در داخل یا خارج از استادیومها مورد هدف قرار گرفته اند و به کمک پزشکی نیاز پیدا کرده اند نیز با رشد 42 درصدی به عدد 202 رسیده است. اما دولت چه باید بکند؟ آیا آنها باید قوانین جدیدی وضع کنند؟ شاید بهتر باشد تا آنها همین قوانین موجود را به درستی اجرا کنند و مطمئن شوند که ورزشگاهها مکان یاغیگری و بیقانونی نیست. آیین نامه "دکرتوپیسانو" که برای کنترل رفتار تماشاگران تنظیم شده کاملا بیاستفاده بوده است. چه فرقی دارد وقتی نام شما روی بلیط بازی حک شده باشد ولی هیچکس آن را چک نکند؟ به خاطر همین در استادیومها هواداران خشن هر کاری بخواهند انجام می دهند. حتی امروزه آنها با یکدیگر هم نمی جنگند... آنها به طرف پلیس حمله میکنند! آنچنان که تراژدی تلخ کاتانا نشان داد... این یک نوع درگیری عادی برای تماشاگرانی که فقط برای شکستن و خرابکاری و نزاع با دیگران پا به استادیوم می گذارند محسوب می شود.
بیشتر اوقات همه چیز از قبل طرح ریزی شده و خیلی از اولتراها به راحتی چاقو یا مواد محترقه و میله آهنی به ورزشگاهها می آورند. وقتی بار دیگر به تصاویری که در شب حادثه پخش شد مینگریم می توانیم بسیاری از افراد را ببینیم که ماسک اسکی به صورت زده بودند. همچنین با توجه به اینکه زمستان سیسیل بسیار معتدل است، ماسک های اسکی نمی تواند برای گرم کردن صورت استفاده داشته باشد. و این مدرک دیگریست که نشان می دهد جنایت آن شب از قبل طرح ریزی شده بود. آیا این اتفاقات دوباره رخ خواهد داد؟
بازیهای سری آ دوباره از سر گرفته شده، چون قرارداد های پخش تلویزیونی نیز وجود دارد. شاید اولتراها تصمیم بگیرند برای مدتی ساکت بنشینند! اما به هر حال با نظارت کامل و سختگیریهای بیشتر میتوان آنها را ساماندهی به طرف مسیری درست هدایت کرد. یک راه حل بسیار مناسب، ترمیم و ساخت ورزشگاههای مجهز و جدید است که باعث قانونمند شدن رفت و آمد و رفتار هواداران می شود. «از این پس بازی در ورزشگاههایی که معیارهای سرسختانه و لازم برای انجام یک بازی فوتبال را نداشته باشند در پست درهای بسته برگزار خواهد شد.» این گفته پانکالی است. به همین منظور به جز تعداد انگشت شماری از استادیوم ها، بقیه ناامن اعلام شدند.
ضمن اینکه تیم کاتانا با جریمه سنگینی مواجه شد و این تیم تا پایان فصل یا باید بدون تماشاگر بازی کند یا در ورزشگاهی بی طرف! پس از آن "پيترو لو موناكو"، مدير كاتانيا توضيح داد:«از كميته انضباطي انتظار دارم که عدالت را در نظر بگيرد. اين اتفاق بيرون ورزشگاه رخ داد، پس باشگاه نميتواند تنها مسوول آن باشد. ناگزیر محروميتي در كار خواهد بود. اما اميدوارم تا پايان فصل هواداران حقيقي بتوانند بار ديگر بازي تيمشان را تماشا كنند، دست كم براي چند بازي باقي مانده پاياني.» البته اعتراضات تنها به باشگاه کاتانا مربوط نمیشود. مثلا "آلدو اسپینلی" رئیس باشگاه لیوورنو در این باره میگوید: «دولت با این رویه باشگاههای کوچکتر را با مشکل ورشکستی روبرو خواهد کرد!» اما بالاخره بازیهای سری آ از سر گرفته شد، اما با قوانین بسیار سختگیرانهتر از گذشته. درهای ورزشگاههای ناامن بسوی تماشاگران بسته شد و حتی سن سيروي ميلان هم در واپسين دقايق با نصب وروديهاي الكترونيكي جديد توانست پذيراي تنها سي و هفت هزار هوادار روسونری باشد. پانكالي بعد از پایان بازیها در گفتگو با شبكه SKY Italia گفت: «امروز را به عنوان نخستين روز مدرسه ديدم! بار ديگر فصل را شروع كرديم، اما اين كافي نيست. بايد سطح آموزش را بالا ببريم تا اين ملت بار ديگر فوتبال را به عنوان ورزش تجربه كند.»
با وجود به چشم نيامدن خشونت در ديدارهاي يكشنبه، اما موردهاي بينظمي از چند شهر گزارش شد. مانند احترام نگذاشتن به يك دقيقه سكوت از سوي هواداران افراطي رم و تورينو. پانكالي در اين باره توضيح داد: « تنها جمعيت اندكي بودند كه صداي جيغاشان در تشويق اكثريت هواداران گم شد.
امروز هواداران حقيقي بر اوباش پيروز شدند و اين نشانه بسيار مثبتي است. شور و انگيزه براي تغيير شرايط وجود دارد و ما بايد اين روند را ادامه دهند.» عده ای از کارشناسان به سران فوتبال ايتاليا پيشنهاد ميكنند تا از الگوي انگليسي براي مهار خشونت پيروي كنند، موضوعي كه پانكالي با آن مخالف است: «سيستم قضايي انگلستان نسبت به ما متفاوت است. هميشه گفتهام كه ما نميتوانيم به راحتي با الگوي ديگري به طور كامل هماهنگ شويم. تجربه آنها بسيار مهم است.
اما ما بايد راه خودمان را كه مناسب سيستم قضايي است پيدا كنيم. به آينده ايمان كامل دارم. فكر ميكنم امروز ميتواند چيزي را تغيير دهد، چرا كه حس مسئوليت پذيري مديران و مردم را ميبينم. هواداران من را متقاعد كردند كه در مسير درستي گام برميداريم. شايد قانونهاي جديد خشن به نظر برسند، اما وخيم بودن شرايط ما را وادار به اين كار كرد.» به گفتهي وی بزودي باشگاهها ميتوانند ورزشگاهها را كنترل كنند. در حال حاضر آنها در دستان شوراهاي شهر هستند، با اين تغيير و تحول معيارهاي امنيتي متفاوتي برقرار خواهد شد. یکی از افرادی که میتواند بیشترین تاثیر را بروی رفتار هواداران بیشمارش داشته باشد روبرتو باجوی بزرگ است. او وقتی چندی پیش به مناسبت سالروز تولدش بالاخره در تلویزیون دولتی ایتالیا حضور پیدا کرد درباره این خشونت گفت: «فوتبال مهمترين عنصرش را از دست داده؛ شور و هيجان! فكر ميكنم كه اين پايه و اساسي است كه ساختمان فوتبال روي آن بنا می شود. بايد بار ديگر شروع كنيم. آنهايي كه بيرون از ورزش هستند نميتوانند تفاوت نامحسوس خاکستری میان سياه و سپيد را ببینند. زندگي در دنيايي كه در آن به اندازهي كافي شور و هيجان وجود نداشته باشد، سخت است!»